Ondersteuningsbehoeften van jongvolwassenen met een psychisch kwetsbare sibling

Een kwalitatieve analyse

Achtergrond

Jongvolwassen broers en zussen nemen vaak een belangrijke plaats in in het leven en zorgtraject van een persoon met een psychische kwetsbaarheid. Toch is er nog weinig geweten over hun eigen noden en ervaringen. Broers en zussen van een psychisch kwetsbaar persoon bevinden zich bovendien vaak in een zogenaamde schaduwpositie, waarbij de aandacht vooral naar het gezinslid met de grootste zorgnoden gaat. Deze bachelorproef vertrekt daarom vanuit de volgende onderzoeksvraag: “Welke specifieke ondersteuningsnoden hebben jongvolwassen broers en zussen tussen 18 en 30 jaar die opgroei(d)en met een psychisch kwetsbare sibling?”

Methode

Voor dit onderzoek werd gekozen voor een kwalitatieve onderzoeksopzet met semigestructureerde interviews. In totaal namen acht jongvolwassenen tussen 18 en 30 jaar deel aan de studie. Hun siblings hadden verschillende psychische kwetsbaarheden, zoals autismespectrumstoornis, angststoornissen, ADHD of posttraumatische stressstoornis. De interviews werden geanalyseerd met een thematische analyse.

Resultaten

De analyse toont aan dat jongvolwassenen met een psychisch kwetsbare sibling verschillende ondersteuningsbehoeften ervaren. In totaal werden zeven centrale noden geïdentificeerd:

• Nood aan individuele professionele ondersteuning
  Jongvolwassenen geven aan nood te hebben aan psycho-educatie om inzicht te krijgen in de diagnose, het gedrag en de impact van de psychische kwetsbaarheid van de sibling. Daarnaast hebben ze nood aan erkenning van hun situatie en laagdrempelige ondersteuning van professionals.
• Nood aan informele ondersteuning
  Siblings geven aan dat steun vanuit de familie, vrienden en andere mensen uit de omgeving een belangrijke rol speelt in het omgaan met de situatie.
• Nood aan ondersteuning op school
  Respondenten geven aan nood te hebben aan emotionele steun van leerkrachten of leerlingbegeleiders, maar ook aan praktische ondersteuning zoals extra tijd voor opdrachten of een rustige studieplek.
• Nood aan contact met lotgenoten
  Het contact met andere broers en zussen in een gelijkaardige situatie wordt als waardevol ervaren, omdat dit herkenning en steun kan bieden. Respondenten benadrukken daarbij het belang van informatie over het bestaan ervan, veilige gespreksruimtes en diverse vormen van contact, zoals groepsgesprekken of online communities.
• Noden op vlak van zelfzorg
  Jongvolwassenen benadrukken het belang van ruimte om hun eigen grenzen te bewaken, copingstrategieën te ontwikkelen en prioriteit te geven aan hun eigen situatie.
• Noden op maatschappelijk vlak
  Daarnaast werden ook maatschappelijke noden benoemd door siblings, zoals toegankelijke en structurele hulpverlening, betere informatievoorziening en meer sensibilisering en erkenning rond psychische kwetsbaarheid.
• Noden binnen de gezinsdynamiek
  Respondenten geven aan dat ondersteuning die ook aandacht heeft voor de relaties en communicatie binnen het gezin helpend kan zijn, zoals ondersteuning bij de omgang met hun sibling, open communicatie binnen het gezin en contextgerichte begeleiding of gezinstherapie.

Conclusie

Deze studie biedt waardevolle inzichten in de ondersteuningsbehoeften van jongvolwassenen die opgroei(d)en met een psychisch kwetsbare broer of zus. De resultaten tonen aan dat zij nood hebben aan zowel professionele als informele vormen van ondersteuning. De bevindingen kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van een beter afgestemd ondersteuningsaanbod voor deze doelgroep.

Meer weten? Neem contact op en we bezorgen je de volledige masterproef.