Familie (mee) in crisis: ervaringen van naasten in de geestelijke gezondheidszorg

Achtergrond

Elk jaar belanden duizenden mensen in Vlaanderen in een psychiatrische crisis. Zo’n crisissituatie is niet alleen ingrijpend voor de persoon zelf, maar ook voor diens naasten, zoals partners, ouders, kinderen, brussen of vrienden. Hoewel familie een belangrijke rol speelt, worden ze in de praktijk nog niet altijd voldoende betrokken of ondersteund. Dit onderzoek brengt daarom in kaart hoe familieleden een psychiatrische crisis van hun familielid ervaren en welke noden zij hebben binnen de hulpverlening.

Methode

Voor dit kwalitatieve onderzoek werden 13 naasten van personen die een psychiatrische crisis doormaakten geïnterviewd. Het ging om ouders, een partner en een zus. De interviews werden geanalyseerd via thematische analyse.

Resultaten

Uit de analyse kwamen vier centrale thema’s naar voren die de ervaringen en noden van naasten tijdens een psychiatrische crisis beschrijven.

“Die eerste keer was ik ook echt zelf in crisis en toen dacht ik van: kan hier iemand mij fatsoenlijke informatie geven en accuraat en efficiënt zeggen wat dat ik moet doen?” (deelnemer onderzoek)

• • Van onzichtbare naar volwaardige partners in de zorg

  Veel familieleden die deelnamen aan de studie gaven aan dat ze zich onvoldoende betrokken voelden bij het hulpverleningstraject. Ze ervaren dat ze zelf vaak initiatief moeten nemen om gehoord of geïnformeerd te worden. Tegelijk willen ze erkend worden als partners in de zorg, mede omdat zij hun familielid goed kennen en waardevolle informatie kunnen bieden.

  • Behoefte aan informatie

  Familie ervaart vaak een tekort aan duidelijke en tijdige informatie over de problematiek, de behandeling en de evolutie van hun familielid. Het beroepsgeheim van hulpverleners wordt daarbij vaak als een drempel ervaren. Familie wil niet noodzakelijk alle details kennen, maar wel voldoende informatie om de situatie en het verloop van het traject te begrijpen.

  • Nood aan ondersteuning

  Een psychiatrische crisis heeft ook een grote impact op de familie zelf. Ze ervaren sterke emoties zoals angst, verdriet, schuldgevoel of eenzaamheid. Sommigen ondervinden ook fysieke of psychische klachten door de langdurige stress. Veel naasten geven aan dat ze nood hebben aan een luisterend oor, erkenning en ondersteuning voor hun eigen situatie.

  • Afstemming en continuïteit in de zorg

  Participanten benadrukken het belang van goede samenwerking tussen hulpverleners en duidelijke communicatie tijdens het hele zorgtraject. Ze ervaren soms een gebrek aan afstemming tussen verschillende hulpverleners of diensten. Het ontbreken van een vast aanspreekpunt versterkt dat gevoel. Ook nazorg blijft vaak uit: zodra de crisis voorbij is, vallen families terug in isolement.

Conclusie

Dit onderzoek toont aan dat familie een belangrijke rol kan spelen tijdens een psychiatrische crisis, maar dat hun eigen noden nog onvoldoende worden meegenomen in de hulpverlening. Familieleden ervaren vooral een tekort aan informatie, ondersteuning en betrokkenheid. De resultaten benadrukken het belang van een familievriendelijke geestelijke gezondheidszorg. Heldere communicatie, erkenning en ondersteuning van familie kunnen bijdragen aan het welzijn van zowel de persoon in crisis als zijn of haar omgeving.

Meer weten? Neem contact op en we bezorgen je de volledige masterproef.